Aangeleerde hulpeloosheid

Op een recente cursus Rijnlands denken leerde ik deze term kennen. En als je je bewust bent van dit soort mechanismen ga je ze ook herkennen in de praktijk.

Het begrip is ooit geïntroduceerd door Martin Seligman, een psycholoog die proeven deed met honden. Leden van de partij voor de dieren wordt aangeraden de rest van deze paragraaf niet te lezen 😉 Seligman zette een hond in een kooi en zette vervolgens de kooi flink onder spanning. De hond sprong op van pijn en rende geschrokken snel de kooi uit. Vervolgens deed Seligman de kooi op slot en herhaalde het experiment. De eerste keren vloog de hond uiteraard geschrokken op en probeerde weg te komen. Maar na een paar keer had de hond geleerd dat het toch geen zin heeft om je te verzetten en bleef ‘ie rustig liggen.

Recent deed ik een audit op een project bij een software ontwikkelaar. In de afgelopen jaren was er een strikte scheiding geweest tussen de ontwikkelaars en het projectmanagement. Projectmanagement zat ‘dicht op de klant’, onderhield de contacten, onderhandelde, etc. Ontwikkelaars voerden uit wat hen door projectmanagement was opgedragen. Maar dit werkte niet echt goed. Het projectmanagement fungeerde voornamelijk als filter en er waren continu misverstanden tussen klant en ontwikkelaars. Dus er werd een reorganisatie doorgevoerd. De rol van de projectmanager schoof op, werd meer die van account manager, en kwam veel meer op afstand van het projectteam. Het projectteam werd geacht zelf veel intensiever met de klant om te gaan, zodat de ruis uit de communicatie kon verdwijnen. Op zich een prima idee, was mijn inschatting.

Totdat ik de ontwikkelaars zelf sprak en merkte dat ze helemaal niet geloofden dat klanten naar hen zouden luisteren. Ze hielden zich op veilige afstand, vermeden directe communicatie en baseerden zich alleen op beschreven documentatie. Ze waren volledig verstrikt geraakt in de aangeleerde hulpeloosheid van de oude organisatiestructuur.

Ik heb ze toen het begrip aangeleerde hulpeloosheid uitgelegd. Dat kwam vrij hard aan. Hopelijk hebben ze nu wel door dat de deur van de kooi weer open staat.

(deze blog is eerder geplaatst op http://andreheijstek.wordpress.com)

 

Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

2 reacties op Aangeleerde hulpeloosheid

  1. Ben Linders schreef:

    Interessant stuk! Bewust worden van de aangeleerde hulpeloosheid kan een eerste stap zijn voor een team op weg naar zelfsturing. Maar er is dan niet meer nodig? Hebben de teamleden voldoende vaardigheden om de dialoog met de klant aan te gaan? Zijn ze in staat om beslissingen te nemen? En hoe weten ze of ze de goede kant in gaan?

    De kooi uitstappen vraagt durf, maar hoe zorg ervoor dat je voldoende bagage hebt om de reis in de buitenwereld te kunnen gaan doen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *