Oplossingsgericht werken, hoe werkt dat?

In een eerder artikel over Veranderen vanuit je Sterktes heb ik kort verteld wat Oplossingsgericht Werken is, en hoe je het toe kunt passen. In onze 1e cursusmodule oefenen we met deze positieve veranderaanpak.  Van diverse cursisten kreeg ik de vraag om meer inzicht te geven in Oplossingsgericht Werken, en de toepassing als veranderinstrument. U vraagt, wij draaien, dus bij deze.

Bij oplossingsgericht werken is het idee dat je wat goed gaat nog meer moet gaan doen, en moet stoppen met wat niet goed gaat. Uiteraard wel gericht op het probleem wat opgelost moet worden. De actie zit in de interactie, de samenwerking tussen mensen, in het gedrag (en niet in plannen). Ideeën, doen, evalueren en nog meer doen. Met kleine maar concrete stapje ontstaat een continue stroom van verbeteringen.

De medewerker als expert

De nadruk ligt bij oplossingsgericht werken op het bouwen van oplossingen, niet op het oplossen van problemen. De aanname daarbij is dat medewerkers prima zelf in staat zijn om oplossingen te bedenken en toe te passen. Ze hebben de vakkennis en ervaring, maar kunnen daarbij wel hulp gebruiken om tot bruikbare oplossingen te komen. Dat is de bijdrage van een coach, die dmv vragen stellen en het creëren van de juiste context mogelijk maakt dat de medewerkers tot oplossingen komen, en deze toepassen in hun dagelijks werk.

Vaak zit een oplossing in de details, bijvoorbeeld:

  • Kleine verbeterstapjes, veranderingen die een positief resultaat geven
  • Uitzonderingen, situaties waarin het probleem niet voorkomt of men er beter mee om kon gaan
  • Vaardigheden, de manier waarop iets aanpakt is
  • Succesjes, dingen die goed gegaan zijn, onverwachte resultaten

Medewerkers zien deze details vaak over het hoofd. Dat kan bijvoorbeeld door drukte en de waan van de dag, of door een negatieve teneur waardoor positieve dingen onvoldoende aandacht krijgen. Een coach, maar ook een collega (spiegelen, sparren) helpt medewerkers om het de oplossingen te ontdekken, benoemen en toe te passen.

Vraagstelling

Bij oplossingsgericht werken worden vragen gesteld die sterktes zichtbaar maken en benadrukken. De vragen worden uiteraard positief geformuleerd. Voorbeelden van vragen die je als adviseur of coach kunt stellen zijn:

  • Wat heb je gedaan? Waarom werkte dat?
  • Hoe komt het dat het die keer gelukt is?
  • Wat maakte het verschil? Hoe is dat anders dan wat anderen doen?
  • Wat helpt om het probleem op te lossen?
  • Hoe kun je je zo goed mogelijk inzetten?
  • Wat heb je als positief ervaren?

Een spel wat gebruikt kan worden om oplossingsgericht te (gaan) werken is het kwaliteitenspel van Ofman. Met dit spel kunnen medewerkers elkaars kwaliteiten benoemen, en onderbouwen waarom ze het een kwaliteit vinden. Teams kunnen met het spel inzicht krijgen in de gezamenlijke kwaliteiten, en die verder ontwikkelen en versterken.

SIMPLE

Een techniek die ook toegepast kan worden bij oplossingsgericht werken is SIMPLE, van Jackson & McKergow. Simple is een acroniem, wat staat voor:

  • Solutions not Problems – Focus
  • Inbetween – the Action is in the Interaction
  • Make Use of What’s There – Use your strengths
  • Possibilities – Do what can be done
  • Language – Simply Said
  • Every Case is Different – find out what works for you

SIMPLE helpt je om continue in kleine stapjes te verbeteren, gebruikmakend van de vaardigheden die mensen hebben, en de energie die in de organisatie aanwezig is. Verwant aan deze aanpak is “flow”, een mentale toestand waarin iemand helemaal opgaat in zijn/haar bezigheden, gericht op een resultaat. Vanuit de flow krijg je energie om meer te doen, ipv. dat het je energie kost.

Voorbeeld: Het geslaagde project

Bij een evaluatie van een project heeft oplossingsgericht werken tot interessante inzichten geleid, en blijvende verbeteringen bij de aanpak van nieuwe projecten. Hoe ging dat in zijn werk? Tijdens een evaluatie van het project stelde ik de 4 retrospective vragen: “Wat gaat goed en wil je behouden”, “wat kan er beter”, “wat heb je geleerd”, en “wat verbaast je”? Op de laatste vraag reageerde een van de project medewerkers spontaan. Hij zei: “Het verbaast mij dat we dit project op tijd af hebben gekregen. Dat had ik nooit verwacht!”. Met doorvragen (hoe komt het dat het op tijd af is, wat heb je anders gedaan, wat maakte het verschil?) werden een aantal sterktes van het projectteam duidelijk, waar ze zich nog niet van bewust waren. Hun gedrag, bv. in de manier van samenwerken, communiceren, en feedback geven, werd in het team zeer prettig en effectief ervaren. Inmiddels waren de projectmedewerkers in verschillende nieuwe project gestart, waar zaken soms niet zo soepel liepen. Door hun individuele sterktes te benutten, en met de hulp van elkaar, maakte ze een aantal problemen in hun nieuwe projecten bespreekbaar, en loste ze op. Als een olievlek verspreidde zich de positiviteit over de lopende projecten. Dit gesterkt door de verbazing die er binnen de organisatie bleek te zijn over het geslaagde project, ook bij andere projecten. Door te focusen op sterktes, en oplossingen ipv. problemen leerde de medewerkers van elkaar, en stimuleerde elkaar om nog beter te worden.

Waar is Oplossingsgerict werken op gebaseerd?

Oplossingsgericht werken baseert zich o.a. op de positieve psychologie. Deze stroming gaat uit van positieve ervaringen en eigenschappen om veranderingen te bewerkstelligen, en richt zich op krachten ipv klachten. De positieve aanpak blijkt succesvol bij het implementeren van veranderingen in organisaties, voor effectiever leidinggeven en bij het verminderen van ziekteverzuim.

De basisregels van “oplossingsgericht” zijn:

  • Als iets (beter) werkt, doe er dan meer van
  • Als iets niet werkt, stop er dan mee
  • Wat niet stuk is, hoef je niet te maken

Oplossingsgericht werken benaderd situaties positief. Aannames zijn dat mensen best willen veranderen (maar niet veranderd willen worden, volgens Remco Claassen), dat er altijd sprake is van samenwerking en gemeenschappelijk belang (wat je soms wel even zichtbaar moet maken), en dat mensen al vaardigheden hebben om veranderingen in werking te zetten.

Belangrijk bij oplossingsgericht werken is het geven van oprechte complimenten. Daarmee worden successen, en de redenen van het succes benoemd en zichtbaar gewaardeerd. Alles wat aandacht krijgt groeit (gras groeit immers niet door eraan te trekken 😉 ), en beloning van gedrag en het geven van erkenning stimuleert mensen om het vaker te doen. Positieve bekrachtiging, met een “dankjewel”, schouderklopje of publieke erkenning doet wonderen. En het kost helemaal niets!

Meer informatie over Oplossingsgericht Werken

Blogs

Boeken

Websites

Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

Één reactie op Oplossingsgericht werken, hoe werkt dat?

  1. André Heijstek schreef:

    Tijdens onze try-out met het spel kwam een van de teams tot een zeer creatieve verbetering. Ze hadden herkend dat het steeds rondpompen van geld het spel zeer vertraagde en eigenlijk niets bijdroeg. Deze constraint werd opgelost door al het geld in de pot te doen en voor iedereen beschikbaar te maken.
    Toen ik dat zag gebeuren zag ik dat eerst als een verandering vanuit het negatieve. De zwakte, de constraint wordt weggewerkt.
    Maar na even verder denken zag ik ook juist het positieve aspect. Men had al positieve ervaringen opgedaan met het ‘elkaar geld toestoppen’, en juist dat aspect werd versterkt door er gewoon 1 pot van te maken.
    Dus: de weakness werd weggewerkt door een strength verder uit te buiten.
    Mooi voorbeeld van deze aanpak!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *